این مطلب مرتبط با بخش ۱ کتاب شیمی ۲ قسمت پرتو زائی می باشد.

می دانیم که هسته برخی اتمها ناپایدار است وبه همین خاطر با گسیل پرتو رادیو اکتیو تجزیه میشود

اگر مقدار مشخصی از یک ماده پرتو زا را در نظر بگیریم مدت زمان را که طول می کشد تا نصف تجزیه

شود زمان نیمه عمر آن ماده نامیده می شود در جدول زیر زمان نیمه عمر برخی ایزوتوپهای پرتو زا آورده

شده است:

اتم	نیمه عمر	روش تجزیه
14c	۵۷۳۰ سال	گسیلβ
۲۳۵ u	108×1/7 سال	g & αگسیل
۲۳۸ u	10۹×۵۱/۴ سال	گسیل  α
۱۳3Xe	۲/۵ روز	گسیل g
222Rn	3تا ۶ روز

باستان شناسان از طریق بررسی ومقایسه مقدار ایزوتوپ(¹⁴c)موجود در

 یک نمونه شئی باستانی می توانند قدمت ان را پیش بینی کنند.

در حقیقت ایزوتوپ پرتو زای (¹⁴c)در بالاي جو از اثراشعه كيهاني بر( ¹⁴N)

 با سرعت ثابتي همواره در حال تشكيل شدن است:                                                                  

                                    ¹⁴N + ¹n  → ¹⁴c + ¹H

سرعت واپاشي ¹⁴c نيز ثابت است.اين كربن پس از تشكيل بلا فاصله

 با تبديل شدن به كربن دي اكسيدوارد سيكل كربن در طبيعت مي شود

 واز آنجا طي فرايند فتو سنتز جذ ب گياهان ميشود . در شكل زير

 سيكل كربن را در طبيعت مي بينيد:

جانوران اين گياه يا جانوران گياه خوار ديگر را مي خورند و  ¹⁴cوارد بدن آنها

مي شود اما وقتي مي ميرند ¹⁴c ديگر وارد بدن آنها نخواهد شد و ¹⁴c موجود

در بدن آنها با نيمه عمر ۵۷۳۰ سال به تجزيه ادامه مي دهد.

از مقايسه ي مقدار باقي مانده¹⁴c در نمونه ي شئ قديمي كه روزگاري زنده

بوده است با غلظت ¹⁴cدر اورگانيسم هاي زنده ي امروزي مي توان زمان مرگ

نمونه ي مورد نظر را معلوم كرد. به اين ترتيب قدمت آن را مشخص كرد.

البته فعاليت ¹⁴c بعد از چهار نيمه عمر آن قدر كم مي شود كه تشخيص آنها

توسط دستگاه هاي ردياب از تابش زمينه غير ممكن مي شود در نتيجه اين روش

تنها براي نمونه هايي كه قدمت آنهاكمتر از۲۰۰۰۰ سال است مناسب مي باشد.

لازم به يادآوري است كه اين روش فقط براي اشياء وابسته به موجودات زنده

 مناسب است. براي عمرسنجي اشياء غير وابسته به موجودات زنده  از ايزوتوپ هاي

عنصر هاي ديگر مثلا براي تخمين سن زمين از نيمه عمر ²³⁸U  استفاده مي شود.

منابع: كاتن/شيمي معدني

        اسموت-رابرت/شيمي عمومي با نگرش كاربردي

       چارلز مورتيمر/ شيي عمومي